|
||||||||||
|
دیباچه افغانستان کشور چند تباری است و بنا براین مردم آن به چندین زبان سخن میگویند. در این کشور سه زبان - فارسی دری، پشتو و ازبکی- کاربرد بیشتر دارند. البته زبان های دیگری هم هستند که تبارهای کوچکتر به آنها سخن میگویند. برای آگاهی در بارۀ آنها و یا برای آگاهی بیشتر در بارۀ سه زبان یادشده میتوانید نام زبان خواسته را از ستون راست این رویه برگزینید (هنوز زیر کاراند). در این دیباچه ما تنها روی سه زبان یادشده در بالا فشرده گپ خواهیم زد. همچنان از شما خواهشمندیم که اگر در بارۀ هریکی از زبانهای کشور نبشته یی در دست داشته باشید مهربانی نموده آنرا به ما بفرستید، خیلی سپاسگذار خواهیم بود.ا
فارسی دری:
دری از نگاه کاربرد در افغانستان جای یکم را دارد. این زبان به نام های فارسی، تاجیکی، پارسی و پرشین هم یاد میشود. در افغانستان دری یگانه زبانی است که در پهلوی گوینده گان بومی اش، اکثریت افراد همه اقوام باشنده، همۀ
افراد درسخوانده، و همۀ شهرنشینان این کشور به آن سخن میگویند. به ویژه در بیشتر از هزارسال گذشته شهرهای دری زبان مانند کابل، مزار، هرات و غزنی مراکز بزرگ پرورش فرهنگ زبان فارسی دری بوده و هستند. این مسایل دری را یگانه
وسیلۀ تفاهم بین اقوام و طوایف مختلف در افغانستان ساخته است. به عبارت دیگر بدون دری مردمان مختلف باشنده در افغانستان قادر به تکلم با همدیگر
نخواهند بود. این بدان معناست که به استثنای دری زبانان بومی، بیشتر افراد همه اقوام دیگر دوزبانه هستند که در پهلوی زبان بومی شان برای تفاهم با دیگران به دری هم سخن میگویند. همچنان دری زبان اول اکادمیک در افغانستان است و در
همۀ دانشگاه ها ومکاتب به آن تدریس میشود. گرچه دریگویان بومی (تاجیکان، هزاره ها و...) بیشتر در استانهای باختری، شمالی، شمال-خاوری و مرکزی، به شمول کابل، بودوباش دارند، با آنهم میشود
گفت که نزدیک به ٩٥ درسد مردم سرتاسر افغانستان امروزی میتوانند به دری مکالمه کنند. ا
پشتو:
در میان زبانهای مهم افغانستان، پشتو جای دوم را دارد. پشتو زبان بومی پشتونها است و تقریباً تنها ایشان به آن سخن میگویند. این زبان بیشتر در استانهای جنوبی و جنوب-خاوری کشور کاربرد دارد. همچنان اکثریت پشتونهای
که در اواخر سدۀ نزدهم و در جریان سدۀ بیستم به استانهای فارسیگو در افغانستان مرکزی و شمالی مهاجرت کرده اند، در پهلوی دری به زبان پشتو نیز سخن میگویند. گرچه برای شمار زیادی از ایشان با گذشت زمان دری
جای زبان مادری را گرفته است.ا ازبکی: این زبان جای سوم را دارد و زبان بومی مردم ازبک تبار افغانستان است که عمدتاً در ولایات فاریاب، جوزجان و سرپل در شمال، و همچنان گروههای کوچکتر ایشان در شمال-خاور افغانستان بودوباش دارند. ازبکی به خانوادۀ زبانهای ترکی وابستگی دارد و به گفتهء داده های دولت و برخی از تاریخنویسان، نزدیک به ٨ درسد مردم افعانستان به این زبان سخن میگویند. ولی چون در افغانستان تا کنون هیچگونه مردم شماری صورت نگرفته است، این درسد ها زیاد شایست باور نیستند. ازبکی زبان رسمی کشور ازبکستان است و همچنان در بخشهای از برخی کشورهای آسیای میانه نیز به این زبان سخن گفته میشود.ا |
|
|||||||||